گفتار اوّل ورم و جوش گرم‌مزاج و فاسد ما در كتاب اول قانون دربارهء ورمها و جنس ورمها و معالجهء ورمهايى كه در بدن انسان پديد مىآيند شرح و بياناتى كافى داشته‌ايم و كسى كه مىخواهد گفتار ما را در اينجا - راجع به ورم و جوش است - بفهمد بايد ابتدا به كتاب اول قانون و به بحثى كه ما دربارهء ورم و جوش بدن نوشته‌ايم رجوع كند و آنگاه اينها را بخواند ؛ زيرا آنچه در بحثهاى آتى مىآيد كاملا فراگيرنده نيست و در اينجا فقط به كلياتى اشاره شده است . فصل اوّل منشأ ورم و جوش مىگوييم منشأ هر ورمى و هر جوشى از دو حالت خارج نيست : يا گرم است و يا گرم نيست . اگر ورم گرم است ، يا ناشى از خلط خون است يا ناشى از ماده‌اى است كه اثرش شبيه اثر خون است . و يا ورم ناشى از خلط صفرا يا چيزى است كه اثربخشىاش شبيه صفرا است . حال اگر ورم از اثر خلط خون است ، چند احتمال دارد : 1 - ورم ناشى از خون خوب و پسنديده است . 2 - خونى كه ورم را به وجود آورده خونى است بد و ناپسند . 1 - اگر سبب ورم خون خوب است از دو حالت خارج نيست : الف - خون خوب و پسنديدهء پرمايه و غليظ است . ب - خون كم‌مايه و رقيق است . الف - اگر سبب ورم خون پسنديده و پرمايه باشد ، ورم فلغمونى ( ورم گرم التهابى ) سر بر مىآورد ؛ كه گوشت و پوست بدن را در بر مىگيرد و با ورم احساس تپيدن هست . ب - اگر سبب ورم خون خوب كم‌مايه و رقيق باشد ، نوعى ورم التهابى پديد مىآيد كه تنها پوست را جايگاه كرده و همان است كه آن را شرى ( جوشهاى سرخ‌رنگ ريز ) مىناميم و احساس تپش همراه ندارد . 2 - اگر خون بد و ناپسند سبب ورم در رويهء بدن گردد ، انواع خراج بدجنس را به وجود مىآورد .